Bir benzetmeyle başlayalım: adres, arsa ve ev
Bir web sitesini bir eve benzetebilirsiniz. Evin bir adresi vardır; misafirleriniz sizi o adres sayesinde bulur. Evin üzerinde durduğu bir arsa vardır; her şey orada durur. Bir de evin kendisi, yani odalar, eşyalar ve düzen vardır. Web dünyasında adres domaine, arsa hostinge, evin içini kolayca düzenlemenizi sağlayan sistem de CMS'e karşılık gelir.
Bu benzetme mükemmel değil ama başlangıçta çok işe yarar. Çünkü yeni başlayanların en sık yaptığı karışıklık, bu üç şeyi tek bir ürün sanmaktır. Aslında üçü ayrı hizmetlerdir; farklı firmalardan alınabilir, birbirinden bağımsız olarak değiştirilebilir. Bunların arka planda nasıl konuştuğunu merak ediyorsanız önce web nasıl çalışır rehberine göz atabilirsiniz.
Domain: sitenizin adresi
Domain veya Türkçesiyle alan adı, insanların sitenize ulaşmak için yazdığı isimdir. Bir isim kısmından (örneğin "benimblogum") ve bir uzantıdan (örneğin ".com" veya ".com.tr") oluşur. Alan adları satın alınmaz, belirli bir süre için kiralanır; genellikle yıllık olarak kaydedilir ve süresi dolmadan yenilenmesi gerekir. Yenilemeyi unutursanız adres bir süre sonra boşa çıkar ve başkası tarafından alınabilir.
İlk siteniz için alan adı seçerken şu basit kurallar size yardımcı olur:
- Kısa, söylendiğinde kolay yazılan bir isim seçin.
- Türkçe karakter, tire ve rakamdan mümkün olduğunca kaçının; telefonda tarif etmesi zorlaşır.
- Başkasına ait bir markayı çağrıştıran isimlerden uzak durun.
- Kayıt ücretinin yanında yenileme ücretine de bakın; bazı firmalarda ilk yıl indirimli olur.
Uzantılar, kayıt kuralları ve alan adı yönetimi gibi ayrıntılı konuları kardeş sitemiz webmasterforumu.net.tr derinlemesine işliyor. Başlangıç için bu kadarını bilmeniz yeterli.
Hosting: dosyaların durduğu yer
Hosting (barındırma), sitenizin dosyalarının, resimlerinin ve varsa veritabanının durduğu, internete sürekli açık bir sunucuda kiraladığınız alandır. Alan adı sitenin adresiyse hosting o adreste gerçekten bir şeyin bulunmasını sağlar. Sadece alan adı alıp hosting almazsanız, adresinizi yazan kişi boş bir sayfa veya hata mesajı görür.
Yeni başlayanlar için en yaygın seçenek paylaşımlı hostingtir: aynı sunucuyu birçok site paylaşır, bu yüzden uygun fiyatlıdır ve teknik yönetimi büyük ölçüde firma üstlenir. Daha güçlü seçenekler de vardır ama ilk sitenizde bunlara ihtiyaç duymanız pek olası değildir. Hosting seçerken başlangıç seviyesinde şunlara dikkat edin:
- Ücretsiz SSL sertifikası (HTTPS) sunuyor mu?
- Tek tıkla WordPress gibi yazılımları kurmaya izin veren bir paneli var mı?
- Türkçe ve ulaşılabilir bir destek ekibi var mı?
- Otomatik yedekleme yapılıyor mu?
Fiyatlar ve paket içerikleri sık değiştiği için güncel bilgiyi firmaların kendi sayfalarından kontrol edin. Gerçek kullanıcı deneyimlerini okumak isterseniz Webmaster Forum'daki Sunucu/Hosting Bilgi Alışverişi bölümünde sorular sorabilirsiniz.
CMS: kod yazmadan site yönetmek
CMS, İngilizce "Content Management System" ifadesinin kısaltmasıdır ve içerik yönetim sistemi anlamına gelir. Hostinginize kurduğunuz bir yazılımdır ve size bir yönetim paneli verir. Bu panelden yazı ekler, resim yükler, menü düzenler ve sitenin görünümünü temalarla değiştirirsiniz. Arka planda HTML üretmek, sayfaları birbirine bağlamak gibi işleri yazılım sizin yerinize yapar.
En bilinen örnek WordPress'tir; dünyada çok sayıda site onunla çalışır ve çoğu hosting firması tek tıkla kurulumunu sunar. Bunun dışında farklı ihtiyaçlar için başka CMS'ler de vardır. Forum kurmak isteyenler için XenForo veya phpBB gibi forum yazılımları, mağaza kurmak isteyenler için e-ticaret yazılımları bu ailenin üyeleridir. WordPress'in tema, eklenti ve güvenlik tarafını kardeş sitemiz webmasterplatformu.net.tr ayrıntılı anlatıyor.
Üçü nasıl birbirine bağlanır?
Parçaları tanıdık; şimdi birleştirelim. Tipik bir ilk site kurulumu şu sırayla ilerler:
- Bir alan adı kaydedersiniz.
- Bir hosting paketi alırsınız.
- Alan adının ayarlarından, hosting firmasının size verdiği nameserver (ad sunucusu) bilgilerini girersiniz. Böylece adres ile arsa birbirine bağlanır.
- Hosting panelinden bir CMS kurarsınız.
- CMS panelinden ilk sayfalarınızı ve yazılarınızı eklersiniz.
Nameserver ayarı yapıldıktan sonra sitenin her yerden açılması biraz zaman alabilir; bu normaldir. Birçok firma alan adı ve hostingi tek pakette sattığı için üçüncü adım bazen otomatik olarak yapılır.
Sık karıştırılan noktalar
Kavramları öğrendikten sonra bile bazı konular kafa karıştırmaya devam eder. Yeni başlayanlardan en sık duyduğumuz yanlış anlamalar şunlar:
- "WordPress aldım, hosting de dahil sanıyordum." WordPress yazılımının kendisi ücretsiz ve açık kaynaklıdır; onu kurmak için ayrıca bir hostinge ihtiyaç vardır. Hosting de içeren hazır WordPress hizmetleri ise ayrı ürünlerdir ve kendi kuralları vardır.
- "Alan adını aldım, site neden açılmıyor?" Alan adı sadece adrestir. Hosting bağlanmadan ve içerik eklenmeden adresin arkasında gösterilecek bir şey olmaz.
- "Hostingi değiştirirsem alan adımı kaybeder miyim?" Hayır. Alan adınız kayıt firmasında durur; hosting değiştirdiğinizde sadece yönlendirme ayarını güncellersiniz.
- "E-posta adresim hostingle mi geliyor?" Birçok hosting paketi alan adınıza özel e-posta adresi (örneğin iletisim@siteniz.com) açmanıza izin verir, ama bu her pakette olmayabilir. Satın almadan önce paket ayrıntılarını okuyun.
Satın almadan önce küçük bir kontrol listesi
Kendi alan adınız ve hostinginizle başlamaya karar verdiyseniz ödeme yapmadan önce şu soruları kendinize sorun:
- Sitemin konusu ve adı kesinleşti mi, yoksa birkaç hafta sonra değiştirmek ister miyim?
- Yenileme ücretlerini biliyor muyum ve yıllık bütçeme uyuyor mu?
- Hesapları kendi adıma mı açıyorum? Reşit değilsem bir velimden destek aldım mı?
- Alan adı hesabım için güçlü bir şifre ve mümkünse iki adımlı doğrulama kullanacak mıyım?
- Hosting panelinde yedek almayı ve SSL'i nasıl açacağımı biliyor muyum ya da destekten öğrenebilir miyim?
Bu sorulardan birkaçına "emin değilim" diyorsanız acele etmeyin. Ücretsiz bir platformda birkaç hafta deneme yapmak, hem konunuzu netleştirir hem de hangi özelliklere gerçekten ihtiyaç duyduğunuzu gösterir.
Bir örnek: Elif'in ilk blogu
Kavramları somutlaştırmak için hayali bir örnek düşünelim. Lisede okuyan Elif, kitap önerileri paylaşacağı bir site kurmak istiyor. İlk ay ücretsiz bir blog platformunda yazmaya başlıyor; böylece ne domain ne de hosting için para harcıyor. Üç ay sonra on beş yazısı birikmiş ve düzenli yazabildiğini görmüş. Bu noktada ailesinin desteğiyle kısa ve akılda kalıcı bir alan adı kaydediyor, küçük bir paylaşımlı hosting paketi alıyor ve panelden WordPress kuruyor. Yazılarını yeni sitesine taşıyor ve okuyucularına yeni adresini duyuruyor. Elif'in yaptığı şey, ihtiyaç doğdukça bir sonraki parçaya geçmekti. Sizin için de en sağlıklı yol genellikle budur.
Hepsine hemen ihtiyacınız var mı?
İyi haber: Öğrenme aşamasında üçünü birden satın almanız gerekmez. Aşağıdaki tablo, hangi aşamada neye ihtiyaç duyacağınızı özetliyor.
| Aşama | Domain | Hosting | CMS |
|---|---|---|---|
| Sadece denemek ve öğrenmek | Gerekmez | Gerekmez (yerel kurulum yeterli) | İsteğe bağlı |
| Ücretsiz platformda blog | Platformun alt adresi | Platform sağlar | Platform sağlar |
| Kendi adresinizle ciddi bir site | Gerekir | Gerekir | Genellikle evet |
Ücretsiz platformlarla başlayıp alışkanlık kazandıktan sonra kendi alan adınıza geçmek, yeni başlayanlar için çok makul bir yoldur. Hangi yolun size uyduğuna karar vermek için ilk site planlama rehberine, ücretsiz seçeneklerin listesine ise ücretsiz webmaster araçları rehberine bakabilirsiniz. Bu konuların tamamını webmasterlığa başlangıç sayfasında bir arada bulabilirsiniz.
Forumdaki ilgili bölümler
- Yeni BaşlayanlarDomain ve hosting ile ilgili ilk sorularınız için.
- Domain GenelAlan adları üzerine genel sohbet ve sorular.
- Sunucu/Hosting Bilgi AlışverişiBarındırma hizmetleri hakkında deneyim paylaşımı.
- WordPressEn yaygın CMS hakkında sorular.
Sık sorulan sorular
Domain ve hostingi aynı firmadan almak zorunda mıyım?
Hayır. İkisini farklı firmalardan alıp nameserver ayarıyla birbirine bağlayabilirsiniz. Aynı firmadan almak ise yeni başlayanlar için kurulumu biraz daha kolaylaştırır.
Hosting almadan alan adı kullanabilir miyim?
Alan adını tek başına kaydedebilirsiniz ama içinde gösterecek bir site olmaz. Bazı ücretsiz platformlar kendi alan adınızı onların altyapısına bağlamanıza izin verir; bu durumda ayrıca hosting almanız gerekmeyebilir.
CMS kullanmak zorunlu mu?
Değil. Basit bir tanıtım sayfasını HTML ve CSS ile elle yazabilirsiniz. Düzenli yazı yayınlayacaksanız CMS işinizi ciddi ölçüde kolaylaştırır.
Alan adımın süresi dolarsa ne olur?
Siteniz açılmaz hale gelir ve belirli bir bekleme süresinden sonra alan adı başkalarının kaydına açılabilir. Otomatik yenilemeyi açmak ve hatırlatma e-postalarını takip etmek en güvenli yoldur.
Ücretsiz hosting iyi bir fikir mi?
Denemek için kullanılabilir ama genellikle reklam, sınırlı kaynak ve belirsiz süreklilik gibi kısıtları olur. Önemli bir proje için güvenilir bir ücretli hizmet veya ücretsiz blog platformları daha öngörülebilirdir.